Katedra św. Piotra i Pawła w Zeitz
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
kościół parafialny | |||||||||||
![]() Katedra św. Piotra i Pawła | |||||||||||
Państwo | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kraj związkowy | |||||||||||
Miejscowość |
Zeitz | ||||||||||
Wyznanie | |||||||||||
Kościół | |||||||||||
Parafia |
Katholische Pfarrgemeinde St. Peter und Paul Zeitz | ||||||||||
Wezwanie | |||||||||||
Wspomnienie liturgiczne | |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
Położenie na mapie Saksonii-Anhaltu ![]() | |||||||||||
Położenie na mapie Niemiec ![]() | |||||||||||
![]() | |||||||||||
Strona internetowa |
Katedra św. Piotra i Pawła w Zeitz (niem. Der Dom St. Peter und Paul zu Zeitz lub Zeitzer Dom) – kościół rzymskokatolicki położony w Zeitz (kraj związkowy Saksonia-Anhalt) przy ul. Schlossstrasse 7. W latach 968–1028 był siedzibą biskupów w diecezji Zeitz. W 1068 przeniesiono biskupstwo do pobliskiego Naumburga (Saale).
Obecnie jest to kościół parafialny, nazywany jednak zwyczajowo katedrą.
Historia
[edytuj | edytuj kod]W I poł. X w. Ludolfingowie założyli w Zeitz rezydencję cesarską, w skład której wchodził również kościół, poprzednik dzisiejszej katedry. Wraz z erygowaniem biskupstwa rozpoczęto budowę pierwszej kolegiaty zwanej katedrą. Wykopaliska pod dzisiejszym założeniem nie dostarczyły jednoznacznych dowodów na istnienie tego pierwotnego kościoła. Po 1028 kontynuowano budowę, która dobiegła końca ok. 1100. Duże fragmenty tej budowli zachowały się do czasów współczesnych. Najprawdopodobniej sześć wschodnich, pozbawionych ozdób kolumn w krypcie to pozostałości pierwszej budowli z czasów ottońskich.
W końcu XIII w. zbudowano poligonalnie zamknięte prezbiterium. W XIV i XV w. dokonano przebudowy świątyni z romańskiej bazyliki na gotycki kościół halowy.
W XVI w. Zeitz czasowo było rezydencją biskupią.
Po tym jak Zeitz w 1656 stało się rezydencją książąt Sachsen-Zeitz, książę Moritz von Sachsen-Zeitz zlecił przebudowę katedry na kaplicę zamkową dla swego zamku Moritzburg. W trakcie barokowej przebudowy wyburzono obie wieże katedry a we wnętrzu zbudowano lożę książęcą.
Stan budowli pogorszył się znacznie w czasach powojennych; w 1982 runął narożny południowo-zachodni filar przy skrzyżowaniu naw uszkadzając poważnie gotyckie sklepienie. Dopiero po zjednoczeniu Niemiec mogły zostać podjęte prace renowacyjne przy katedrze. W 1998 dokonano powtórnej konsekracji kościoła a w 2004 renowacja dobiegła końca.
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Katedra jest budowlą trzynawową, bezwieżową, w zasadniczym zrębie romańską. Wewnątrz zachowało się wiele późnogotyckich malowideł ściennych, np. z wyobrażeniem Chrystusa (ok. 1440, później częściowo zamalowanych w trakcie kolejnych przebudów – jak w loży książęcej). Przy filarach nawy środkowej znajdują się naturalnej wielkości rzeźby apostołów (I poł. XV w.) Większość nagrobków i brązowych płyt nagrobnych pochodzi z XV i XVI w.
Z czasów barokowej przebudowy pochodzi bogato zdobiony ołtarz główny, ambona i loża książęca.
Zachowana krypta zalicza się do najstarszych dolnych kościołów w Europie środkowej.
Z dawnej zabudowy kolegiackiej zachowały się w południowej części świątyni fragmenty budowli romańskiej i krużganków (ok. 1400).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Josef Adamiak, Rudolf Pillep: Die Stadtkirche St. Peter und Paul in Görlitz. Architektur und Kunst. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1989. ISBN 83-213-3410-5. (pol.).
- Reinhard Schmitt: Beiträge zur Baugeschichte von Dom St. Peter und Paul, Schloß Moritzburg und Kloster Posa in Zeitz (Schriften des Museums Schloß Moritzburg Zeitz).. Halle: Mitteldeutscher Verlag, 2008. (niem.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Parafia i katedra św. Piotra i Pawła w Zeitz: strona oficjalna. www.kath-zeitz.de. [dostęp 2010-06-29]. (niem.).